|
شماره:4380/دش 3/8/1383
منشور حقوق و مسئوليتهاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران
(مصوب جلسه 546 مورخ 31/6/13 شوراي عالي انقلاب فرهنگي )
شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسه 546 مورخ 31/6/1383 به پيشنهاد شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان (نامه شماره 1259/شز مورخ 12/5/1383) منشور حقوق و مسئوليتهاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران را به اين شرح تصويب كرد:
مقدمه:
منشور حقوق و مسؤليتهاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران با الهام از شريعت جامع اسلام و نظام حقوقي آن و با تكيه بر شناخت و ايمان به خداوند متعال و با هدف تبيين نظاممند حقوق و مسؤليتهاي زنان در عرصههاي حقوق فردي، اجتماعي و خانوادگي تدوين گرديده است. اين منشور اهتمام بر تبيين حقوق و تكاليف زنان در اسلام داشته و مبتني بر قانون اساسي، انديشههاي والاي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران و رهبر معظم انقلاب و با بهرهگيري از سند چشمانداز 20 ساله و سياستهاي كلي نظام و با لحاظ قوانين موجود و خلأها و كاستيهاي آن و به منظور تحقق عدالت و انصاف در جامعه زنان مسلمان ميباشد. اين منشور با ديدي جامع و فراگير تنظيم گرديده لذا مشتمل بر حقوق و تكاليف امضايي، تأسيسي و حقوق حمايتي و نيز حقوق مشترك بين همه انسانها است.
ماده واحده:
منشور حقوق و مسؤليتهاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران بر اساس بندهاي 1 و 18 وظايف شوراي عالي انقلاب فرهنگي به عنوان يك سند مرجع در سياستگذاري در امور فرهنگي و اجتماعي در 3بخش و 5 فصل و 148 بند در جلسه شماره 546 مورخ 31/6/1383 شوراي عالي انقلاب فرهنگي تصويب شد و كليه دستگاههاي ذيربط مكلفند برحسب وظايف دستگاهي و سازماني جهت سياستگذاري، اتخاذ تدابير قانوني، تصميمات و برنامهريزي راجعبه زنان، قواعد و اصول مندرج در اين منشور را رعايت نمايند. اين منشور مبناي معرفي و تبيين جايگاه زن در نظام جمهوري اسلامي ايران در مجامع بينالمللي نيز قرار ميگيرد.
تبصره: شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان مكلف است هردو سال يكبار پس از تصويب اين منشور، نسبت به ارزيابي وضعيت زنان ايران اقدام نموده و گزارش ارزيابي درخصوص پيشرفتهاي موجود در راستاي تحقق آن و همچنين موارد نقض حقوق زنان را به شوراي عالي انقلاب فرهنگي منعكس نمايد.
منشور حقوق و مسؤليتهاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران
نكاتي چند درخصوص منشور:
1 ـ در اين منشور حق به معناي توانايي، امتياز و مصونيت است و مسئوليت بهمعناي تكاليفي است كه زن نسبت به ديگران برعهده دارد.
2 ـ در مواردي كه تكاليفي متوجه افراد جامعه بوده و زنان از ثمره انجام آن تكاليف برخوردار ميشوند، آن تكليف به صورت حق زنان ذكر شده و از بيان مستقيم مسؤليتهاي ديگران نسبت به زنان خودداري شده است.
3 ـ از آنجا كه در قوانين اسلامي، افراد نسبت به خدا، خود، جامعه و هستي مسئول ميباشند سعي شده تا مسئوليت زنان نيز نسبت به موارد مذكور ذكر گردد. پرواضح است كه در صورت فقدان شرايط عام تكليف (عقل، بلوغ، اراده، ...) زنان نيز فاقد مسئوليت خواهند بود. در ضمن، با بكار بردن كلمه حق يا مسئوليت، نوع ارتباط زنان با مسئله موردنظر مشخص شده است.
4 ـ سعي شده است كليه حقوق و مسئوليتهاي زنان اعم از مشترك بين زنان و مردان و يا ويژه زنان ذكر شود و دلايل اين امر به قرار ذيل است:
الف ـ از آنجا كه در مجامع بينالمللي بحث و جدال فراوان در زمينة حقوق انساني زنان وجود دارد و آنان درصدد اثبات حقوق انساني منطبق با ديدگاه غربي براي زنان ميباشند و از طرفي كشورهاي مختلف براساس فرهنگهاي متفاوت خود نظرات و عملكرد متفاوتي در زمينه حقوق انساني زنان دارند، لازم بود تا در منشور كه نمايانگر ديدگاه نظام جمهوري اسلامي ايران ميباشد حقوق انساني زنان، حقوق مشترك بين زن و مرد و نيز حقوق ويژه زنان در موضوعات مختلف ذكر شود تا مشخص گردد كه نظام جمهوري اسلامي ايران اساساً چه حقوق و مسؤليتهايي را براي زنان قائل است.
ب ـ در انديشه اسلامي، زنان و مردان در حقوق انساني خويش عموماً مشترك ميباشند ولي از آنجا كه در مراحل اقدام و اجرا ممكن است تبعيضهايي صورت گيرد، جهت تأكيد، اين دسته از حقوق نيز با عنوان حقوق زنان ذكر شده است.
چ ـ از آنجا كه اين منشور فقط درصدد بيان حقوق زنان ميباشد، حقوق ساير اقشار اجتماعي در آن ذكر نشده است هرچند در مرحله اجرا باتوجه به ساير قوانين و سياستها، به حقوق ساير اقشار اجتماعي نيز توجه لازم خواهد شد.
5 ـ اين منشور درصدد بيان نحوه اجراي حقوق نيست بنابراين لازم است باتوجه به ساختار قوانين درجاي خود ضمانت اجرا براي آن درنظر گرفته شود.
6 ـ از آنجا كه منشور فقط درصدد بيان قوانين نبوده بلكه توجه به فرهنگسازي نيز داشته است لذا برخي موارد اخلاقي لازمالاجرا نيز در زمرة حقوق و مسؤليتهاي زنان ذكر شده است.
7 ـ در منشور سعي شده تا حد امكان، حقوق و مسؤليتهاي كلي و اساسي ذكر گردد و از بيان مصاديق صرفنظر شود. ولي از آنجا كه طرح پارهاي از مصاديق حقوقي يا مسؤليتها در منازعات بينالمللي و يا فرهنگ داخلي نياز به تأكيد و شفافسازي داشته است به صورت مشخص بيان شده است.
8 ـ در ساختار منشور، حقوق و مسؤليتهاي زنان با استقراء به صورت ذيل تقسيم شده است:
حقوق فردي، حقوق خانوادگي، حقوق اجتماعي ( كه حقوق اجتماعي بر حسب موضوع به حق سلامت، حقوق فرهنگي، حقوق اقتصادي، حقوق سياسي و حقوق قضايي دستهبندي شده است).
9 ـ منشور درصدد ارائه ديدگاههاي نظام جمهوري اسلامي ايران (منطبق با فقه شيعه و نظام حكومتي جمهوري اسلامي ايران) در زمينه مسائل زنان ميباشد و ميتواند محور گفتگو با ديگر كشورهاي اسلامي درخصوص مسائل زنان قرار گيرد و قدمي مؤثر در مسير تهيه و تدوين سندي ديگر با همكاري و اتفاقنظر كشورهاي مختلف اسلامي در سطح بينالملل بحساب آيد.
10 ـ هرچند موازين شرع براطلاق و عموم همة بندهاي منشور حاكم است ولي در مواردي كه در ارتباط با حق يا مسئوليتي به دلايلي، تأكيد به رعايت موازين شرع لازم بود، اين عبارت مجدداً ذكر شده است.
11 ـ از آنجا كه منشور فقط درصدد بيان حقوق و مسئوليتهاي زنان بوده، از ذكر نام فرد يا نهادي كه مسئول اجراي اين حقوق است خودداري نموده، پرواضح است كه اين سند مبناي سياستگذاري، برنامهريزي و قانونگذاري در امور زنان در كليه دستگاهها خواهد بود.
اصول و مباني
منشور حقوق و مسئوليتهاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران با الهام از شريعت جامع و معتدل اسلام بهمنظور ايجاد زمينه رشد هماهنگ و متوازن ابعاد مادي و معنوي در زندگي فردي و اجتماعي و با عنايت به آزادي مسئولانه زنان و كرامت انساني آنها، باتوجه به تناسب بين حقوق و مسؤليتها، شكل گرفته است.
اين منشور باتكيه برشناخت و ايمان به خداوند متعال به عنوان مبدأ هستي و خالق موجودات و اختصاص تشريع بهاو و لزوم تسليم در برابر امر او با بهرهگيري از قرآن و سنت اهلبيت(ع) و عقل با اذعان به نقش بنيادي آنها در استنباط و بيان قوانين و احكام الهي و باتوجه به مقتضيات زمان و مكان، با پرهيز از آميزههاي فكري مغاير با اسلام(۱) و به دور از تحجر فكري و خرافات و خودباختگي فرهنگي درمقابل بيگانه تدوين گرديده است و بيانگر جايگاه زن براساس اصول و ضوابط اسلامي است كه اين اصول انعكاس خواست قلبي امت اسلامي ايران ميباشد.
مبناي اساسي منشور براين اعتقاد بنيادين استوار است كه در اسلام، زن و مرد در فطرت و سرشت(۲) ، هدف خلقت(۳) ، برخورداري از استعدادها و امكانات(۴) ، امكان كسب ارزشها(۵) ، پيشتازي در ارزشها(۶) و پاداش و جزاي اعمال فارغ از جنسيت(۷) ، در برابر خداوند يكسان ميباشند و فقط به واسطه رشد همهجانبه انساني در سايه دانش و علم(۸) ، تقواي الهي(۹) و ايجاد جامعهايي شايسته(۱۰) بر يكديگر مزيت دارند.
از سوي ديگر زن و مرد از نظر ويژگيهاي جسمي و رواني داراي تفاوتهايي ميباشند كه اين تفاوتهاي مبتني بر حكمت الهي و به عنوان راز تداوم حيات بشر، كليت منسجمي را تشكيل ميدهد تا در نهايت، رابطه متقابل ناشي از تناسب فكري و عاطفي ميان آن دو، حيات معقول و والاي انساني امكان و تداوم يابد. لذا اين تفاوتهاي طبيعي منشأ تفاوتهاي حقوقي ميشود كه مبتني بر عدالت خداوند متعال است، لذا منجر به كم شدن ارزش زن يا تبعيض ظالمانه بين زن و مرد(۱۱) نميگردد.
به جهت اشتراك زن و مرد درحقيقت انساني، در بيشتر موارد زن و مرد در نظام حقوقي اسلام از حقوق و مسؤليتهاي يكسان برخوردار ميباشند. تفاوت در حقوق و مسؤليتها امري است كه نشاندهنده برتري جنسي بر جنس ديگر نميباشد و عمدتاً مولود عناوين حقوقي خاصي است كه هر يك از زن و مرد به تناسب نقشهاي ويژه و بدلناپذير در خانواده پيدا ميكند اين تفاوت از آن جهت است كه امكان وجود سلامت مادي و معنوي خانواده به عنوان اصليترين نهاد جامعه كه جايگاه حقيقي پيدايش و پرورش انسان است تأمين گردد.
بخش اول: حقوق و مسؤليتهاي فردي زنان
1 ـ حق برخورداري از حيات شايسته و تماميت جسماني و مسئوليت محافظت از آن در مقابل هرگونه بيماري، حادثه و يا تعدي.
2 ـ حق برخورداري از تكريم و مسئوليت رعايت آن براي ديگران.
3 ـ حق آزادي انديشه و مصونيت از تعرٌض و عدم امنيت در داشتن اعتقاد.
4 ـ حق و مسئوليت فرد در برخورداري از ايمان، تقوا و حفظ آن و تكامل معنوي در عرصه باورها و رفتارها.
5 ـ مصونيت جان، مال و حيثيت زنان و زندگي خصوصي آنان از تعرض غيرقانوني.
6 ـ حق برخورداري از عدالت اجتماعي در اجراي قانون بدون لحاظ جنسيت.
7 ـ حق داشتن نام، حفظ يا تغيير آن، همچنين نسب و حفظ آن.
8 ـ حق تابعيت كشور ايران براي هر زن ايراني و سلب تابعيت به درخواست خود او.
9 ـ آزادي زنان پيرو مذاهب اسلامي و اقليتهاي ديني رسمي در انجام مراسم و تعليمات ديني و احوال شخصي برطبق آيين خود در محدوده قانون
10 ـ آزادي زنان ايراني در استفاده از پوشش و گويشهاي بومي و اجراي آداب و سنّتهاي محلي درصورت عدم مغايرت با اخلاق حسنه.
11 ـ مصونيت زنان از ضررهاي مادي و معنوي با توجيه اعمال حق ديگران.
12 ـ حق و مسئوليت حفظ ويژگيهاي خلقتي متفاوت زنان با مردان.
13 ـ حق بهرهمندي از محيط زيست سالم و مسئوليت محافظت از آن.
بخش دوم: حقوق و مسؤليتهاي خانوادگي زنان
فصل اول: حقوق و مسؤليتهاي دختران در خانواده
14 - حق برخورداري دختران از سرپرستي شايسته توسط والدين.
15 - حق برخورداري دختران از نفقه شامل: مسكن، پوشاك، تغذيه سالم و كافي و تسهيلات بهداشتي جهت تأمين سلامت جسماني و رواني آن ان.
16 - حق تعليم و تربيت دختران و ايجاد زمينه شكوفايي استعدادها و خلاقيتهاي آنان.
17 - حق تأمين نيازهاي عاطفي و رواني دختران و برخورداري از رفتار ملاطفتآميز والدين و مصونيت آنان از خشونتهاي خانوادگي.
18 - حق برخورداري از امكانات خانواده، بدون تبعيض ميان دختر و پسر.
19 - حق دختران بيسرپرست و بدسرپرست در سرپرستي توسط بستگان يا داوطلبان تكفل با رعايت مصلحت آنان و برخورداري از حمايت و نظارت حكومت.
20 - مسئوليت احترام به والدين و اطاعت از دستورات مشروع آنها و رفتار نيكو نسبت به ساير اعضاي خانواده.
فصل دوم: حقوق و مسؤليتهاي زنان در تشكيل و تداوم خانواده
21 - حق و مسئوليت زنان در تحكيم بنيان خانواده و برخورداري از امكانات و حمايتهاي قانوني لازم بمنظور پيشگيري از بروز اختلافات و كاهش طلاق.
22 - حق بهرهمندي از امكانات فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي جهت تسهيل امر ازدواج در زمان مناسب و مسئوليت خويشتنداري تا آستانه ازدواج.
23 - حق آگاهي از حقوق و تكاليف زوجين و آيين همسرداري و برخورداري از امكانات لازم در اين زمينه.
24 - حق آشنايي با معيارهاي مناسب همسرگزيني و شناخت و انتخاب همسر.
25 - حق و مسئوليت آگاهي و رعايت ضوابط ديني و قانوني در ازدواج از جمله يكساني زوجين در باور به مباني اعتقادي و ديني.
26 - حق تعيين شروط موردنظر، ضمن عقد نكاح در چارچوب ضوابط شرعي و تضمين اجراي اين شروط.
27 - حق ثبت ازدواج، طلاق و رجوع در مراجع رسمي و قانوني.
28 - حق برخورداري زن از حقوق مالي در ايام زوجيت.
29 - حق و مسئوليت تأمين، تخصيص، طهارت و سلامت در ارتباط جنسي با همسر قانوني و حق اعتراض قانوني در صورت نقض آنها.
30 - حق و مسئوليت سكونت مشترك و حسن معاشرت و تأمين امنيت رواني در روابط با همسر و حق اعتراض و طرح دعوا در مراجع قانوني در صورت سوء معاشرت همسر.
31 - حق و مسئوليت رشد علمي، معنوي و اخلاقي با همكاري و حمايت اعضاي خانواده.
32 - حق و مسئوليت جهت انجام صلهرحم.
33 - حق باروري، بارداري، تنظيم و كنترل آن و بهرهمندي از آموزشها و امكانات مناسب در اين زمينه.
34 - حق برخورداري از حمايتهاي مادي و معنوي در ايام بارداري و شيردهي.
35 - مسئوليت رعايت حقوق جنين بويژه محافظت از حيات و رشد آن.
36 - حق و مسئوليت حضانت و تأمين امنيت رواني و عاطفي فرزندان و تربيت شايسته ديني و اخلاقي آنان.
37 - حق برخورداري از حمايت و مشاركت همسر در تربيت فرزند.
38 - حق برخورداري مادران از امنيت مادي و معنوي خصوصاً در ايام سالمندي و از كارافتادگي.
39 - حق و مسئوليت زن نسبت به نگهداري و تأمين معاش والدين نيازمند درحد استطاعت او.
فصل سوم: حقوق و مسؤليتهاي زنان درصورت انحلال خانواده
40 - حق جدايي از همسر درصورت عدم امكان سازش پس از مراجعه به دادگاه و ارائه دلايل موجه و مسئوليت رعايت قوانين طلاق.
41 - حق برخورداري از فسخ نكاح در صورت تدليس و عيوب مقرره و اخذ خسارت در تدليس.
42 - حق برخورداري زن از حقوق مادي خود هنگام انحلال خانواده و بهرهمندي از رفتار نيكوي همسر هنگام جدايي.
43 - حق و مسئوليت حضانت فرزند و لزوم برخورداري از حمايت مالي پدر و حق ملاقات با فرزند در صورت انقضاء يا اسقاط دوران حضانت.
44 - حق بهرهمندي زن از حقوق خويش در ايام عدّه و برخورداري از حق ازدواج پس از انقضا عده.
45 - حق طرح دعوا در محاكم جهت ممانعت از ازدواج مجدد همسر در صورت عدم توانايي شوهر در تأمين نفقه و اجراي عدالت و ساير حقوق.
46 - مسئوليت مدني و كيفري پدر و مادر در قبال كوتاهي از محافظت كودك و مسئوليت والدين نسبت به ممانعت از بهرهمندي فرزندان از ملاقات با آنان.
بخش سوم: حقوق و مسؤليتهاي اجتماعي زنان
فصل اول: حقوق و مسؤليتهاي سلامت جسمي و رواني زنان
47 - حق برخورداري از سلامت جسمي و رواني در زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي با توجه به ويژگيهاي زنان در مراحل مختلف زندگي و مسئوليت حفاظت از آن.
48 - حق بهرهمندي از بهداشت (محيط، كار و ...) و اطلاعات و آموزشهاي موردنياز.
49 - حق مشاركت زنان در سياستگذاري، قانونگذاري، مديريت، اجرا و نظارت در زمينه بهداشت و درمان، بويژه درخصوص زنان.
50 - حق بهرهمندي از برنامهها و تسهيلات بهداشتي و درماني مناسب جهت پيشگيري از بيماري و درمان بيماريهاي جسمي و اختلالات رواني زنان.
51 - حق زنان در انتخاب فرد و مركز ارائهكننده خدمت در امر سلامت، براساس ضوابط اسلامي و استانداردهاي علمي و پزشكي و بهرهمندي از اطلاعات مناسب و كافي براي انتخاب آگاهانه و بهينه آنان.
52 - حق آگاهي و مشاركت زنان در تصميمگيريهاي مربوط به كنترل باروري و تنظيم خانواده.
53 - حق دسترسي فراگير و عادلانه به امكانات ورزشي و آموزشي در زمينه تربيت بدني و تفريحات سالم.
54 - حق پرورش و شكوفايي استعدادهاي ورزشي و حضور در ميادين ورزشي در سطح ملي و بينالمللي متناسب با موازين اسلامي.
55 - حق برخورداري از بهداشت باروري و بارداري، زايمان سالم، مراقبتهاي بهداشتي پس از زايمان با استفاده از زنان متخصص و پيشگيري و درمان بيماريهاي شايع زنان، بيماريهاي مقاربتي و نازايي آنان.
56 - حق برخورداري از خدمات مشاورهاي و آزمايشهاي پزشكي به منظور اطمينان از سلامت كامل مرد در امر ازدواج و در حين ازدواج.
57 - حق بهرهمندي دختران بيسرپرست، زنان مطلّقه، بيوه، سالخورده و خودسرپرست نيازمند از بيمههاي عمومي، خدمات مددكاري و بيمههاي خاص بويژه در بخش بهداشت و درمان.
58 - حق بهرهمندي زنان و دختران آسيبديده جسمي، ذهني، رواني و درمعرض آسيب از امدادرساني و توانبخشي مناسب.
59 - حق بهرهمندي از تغذيه سالم خصوصاً در دوران بارداري و شيردهي و وظيفه مراقبت از كودك و تغذيه مناسب او، با اولويت استفاده از شير مادر.
فصل دوم: حقوق و مسؤليتهاي فرهنگي و معنوي زنان
الف: فرهنگ عمومي
60 - حق و مسئوليت در كسب و افزايش آگاهي نسبت به شخصيت، حقوق و نقش خويش در عرصههاي مختلف زندگي منطبق با آيين مقدس اسلام.
61 - حق مصونيت از تعرض گفتاري و رفتاري ديگران و مسئوليت گفتار و رفتار خويش همراه با احترام نسبت به اعضاي جامعه.
62 - حق و مسئوليت برخورداري از امكان عمل به احكام اسلامي در پوشش اسلامي و مسئوليت رعايت عفاف در جامعه.
63 - حق و مسئوليت ارتقاي بينش، منش و كنش ديني و انساني و مصونيت از ناهنجاريهاي فرهنگي و اخلاقي و رفع آنها.
64 - حق شركت در اجتماعات عبادي، فرهنگي و سياسي.
65 - حق توليد برنامهها و كالاهاي فرهنگي سالم و بهرهمندي از آنها.
66 - حق تشكيل و اداره مراكز و سازمانهاي فرهنگي ـ هنري توسط زنان بهمنظور تربيت زنان متعهد و متخصص جهت توسعه فعاليتهاي فرهنگي آنان.
67 - حق تبادل اطلاعات و ارتباطات فرهنگي سازنده در ابعاد ملي و بينالمللي.
68 - حق و مسئوليت زنان در ترويج معارف و فرهنگ اسلام و ارائه الگوي زن مسلمان در سطح ملي و بينالمللي.
69 - حق و مسئوليت زنان در ايجاد همگرايي با رويكرد اخلاقي، ديني در مسائل زنان در سطوح بينالمللي.
70 - حق مشاركت در سياستگذاري، قانونگذاري، اجرا و نظارت در امور فرهنگي بويژه در خصوص مسائل زنان.
71 - حق و مسئوليت آگاهي و كسب مهارتهاي لازم در مديريت خانه و خانواده، تربيت و پرورش فرزند و مقابله با آسيبهاي فرهنگي و اجتماعي.
72 - حق بهرهمندي از نظارت مستمر بر فعاليتهاي فرهنگي مرتبط با زنان بهمنظور حفظ شخصيت، حرمت و كرامت انساني زن در محصولات فرهنگي.
73 - حق بهرهمندي از مراكز فرهنگي ويژه بانوان با رعايت ضوابط اسلامي، با توجه به خصوصيات روحي و جسمي آنان و با اولويت مناطق محروم.
74 - حق برخورداري زنان آسيبديده و آسيبپذير اجتماعي از حمايتهاي مناسب به منظور بهبود وضعيت فرهنگي خود و جامعه.
75 - مسئوليت زنان در محافظت از استقلال فرهنگي، هويت اسلامي ـ ايراني و همبستگي ملي در فعاليتهاي فرهنگي ـ آموزشي.
ب: آموزش
76 - حق سوادآموزي عمومي، ارتقاي آموزشي و برخورداري از امكانات آموزش و پرورش براي زنان.
77 - حق تحصيل در آموزش عالي تا بالاترين سطح علمي.
78 - حق كسب مهارتها و آموزشهاي تخصصي بصورت كمي و كيفي تا بالاترين سطوح.
79 - حق برخورداري زنان و دختران مناطق محروم از حمايتهاي خاص در امر آموزش.
80 - حق و مسئوليت در تدوين برنامههاي درسي و متون آموزشي.
81 ـ حق و مسئوليت در برخورداري از جايگاه شايسته و متناسب با نقش، شأن و منزلت زنان در متون درسي و آموزشي.
82 ـ حق مشارکت بانوان در سياستگذاري و تصميمگيري ومديريتهاي آموزشي، علمي و حضور فعال درمجامع فرهنگي و علمي داخلي و بينالمللي.
83 ـ حق شناسايي، حمايت و بهرهمندي از توانمنديهاي بانوان داراي استعدادهاي درخشان و مسئوليت آنها در تأمين نيازهاي کشور.
84 ـ حق بانوان معلول جسمي و ذهني نسبت به برخورداري ازحمايتهاي لازم در زمينه آموزش و پرورش، دستيابي به آموزش عالي وآموزشهاي فني و حرفهاي متناسب با استعداد وميزان معلوليت آنان.
ج: پژوهش
85 ـ حق پژوهش، تأليف، ترجمه وانتشار کتب، مقالات در نشريات عمومي و تخصصي با رعايت صداقت، امانت و مصلحت جامعه.
86 ـ حق برخورداري از حمايتهاي لازم نسب به منابع و امکانات درخصوص تحقيق در مسائل زنان و تربيت نيروي انساني محقق وحق آگاهي از اطلاعات و نتايج تحقيقات در زمينههاي مختلف.
87 ـ حق بهرهمندي ازحمايت در آثار علمي ـ پژوهشي زنان وگسترش مراکز تحقيقاتي با مديريت زنان.
88 ـ مسئوليت زنان پژوهشگر در ارائه ديدگاه و تبيين دستاوردهاي مثبت ديني وملي در زمينه مسائل زنان به جهانيان.
فصل سوم: حقوق و مسئوليتهاي اقتصادي زنان
الف: حقوق ومسئوليتهاي مالي در خانواده
89 ـ حق بهرهمندي از نفقه در ازدواج دائم مطابق با شأن زن، توسط شوهر يا توسط پدر و فرزند در صورت نياز زن و توانمندي آنان.
90 ـ حق برخورداري از ماترک متوفي و وصاياي مالي آن طبق قوانين اسلامي.
91 ـ حق وقف، پذيرش وقف و رسيدگي به آن.
92 ـ حق پذيرش وکالت يا وصايت در امور اقتصادي.
93 ـ حق تعيين مهريه و دريافت آن از همسر و هرگونه دخل و تصرف در آن.
94 ـ حق برخورداري از مستمري در صورت فوت پدر، همسر و فرزند طبق قانون يا قرارداد.
95 ـ حق برخورداري وراث قانوني از حقوق بازنشستگي زن کارمند متوفّي.
96 ـ حق پذيرش قيمومت مالي فرزندان و مسئوليت رعايت حقوق اقتصادي فرزند.
97 ـ حق برخورداري زنان و دختران از حمايتهاي لازم در صورت فقر، طلاق، معلوليت، بيسرپرستي، بدسرپرستي و ايجاد امکانات جهت توانبخشي و خودکفايي آنها.
98 ـ حق دريافت دستمزد از همسر در برابر انجام امور خانهداري در صورت تقاضا و حق حمايت از تأثير کار زن در منزل بر اقتصاد خانواده و درآمد ملي.
ب: حقوق و مسئوليتهاي اشتغال ومشارکت اقتصادي زنان
99 ـ حق مالکيت بر اموال و دارايي شخصي و بهرهبرداري از آنها با رعايت حدود شرعي و قانوني.
100 ـ حق زنان در انعقاد قراردادها و ايقاعات.
101 ـ حق اشتغال بعد از رسيدن به سن قانوني کار و آزادي انتخاب شغل و بکارگيري سرمايههاي فردي و مسئوليت رعايت قوانين اسلامي در کسب درآمد و نحوه مصرف آن.
102 ـ حق بهرهمندي زنان از اطلاعات، آموزشها و کسب مهارتها و امکانات کار جهت اشتغال مناسب و حق برخورداري از حمايت در اين امور براي زنان خودسرپرست (مستقل ـ غيروابسته) و سرپرست خانوار.
103 ـ حق برخورداري زنان از مشاوره شغلي وکاريابي توسط بانوان .
104 ـ حق برخورداري از مزد و مزاياي برابر، در شرايط کار مساوي با مردان و ساير زنان.
105 ـ حق بهرهمندي از امنيت شغلي، اخلاقي و ايمني و مسئوليت رعايت عفاف در محيط کار.
106 ـ حق معافيت زنان از کار اجباري، خطرناک، سخت و زيانآور در محيط کار.
107 ـ حق برخورداري از تسهيلات و ضوابط و قوانين متناسب بامسوليتهاي خانوادگي (همسري ـ مادري) زنان درجذب، بکارگيري، ارتقاء و بازنشستگي آنان در زمان اشتغال.
108 ـ حق برخورداري از تأمين اجتماعي تسهيلات اقتصادي.
109 ـ حق مشارکت زنان در سياستگذاريهاي اقتصادي و ايجاد و اداره تشکلهاي اقتصادي و عضويت در آنها.
110 ـ حق و مسئوليت دريافت و پرداخت ديه و خسارات براساس قوانين و مقررات.
111 ـ حق برخورداري از حمايتهاي قانوني مناسب و کارآمد براي ممانعت از بهرهکشي و تجارت و جلوگيري از بکارگيري زنان و دختران در مشاغل غيرقانوني و غيرمشروع.
فصل چهارم: حقوق ومسؤليتهاي سياسي زنان
الف: حقوق و مسؤليتهاي زنان در سياست داخلي
112 ـ حق ومسئوليت کسب آگاهي و مشارکت و نقشآفريني در تعيين مقدرات اساسي کشور جهت حفظ و تحکيم نظام اسلامي.
113 ـ حق و مسئوليت مشارکت در امور جامعه و نظارت بر آن جهت هدايت جامعه بسوي معنويت و فضايل اخلاقي و پيراستن آن از ناهنجاريهاي اخلاقي و رفتاري.
114 ـ حق آزادي قلم، بيان، اجتماعات با رعايت موازين.
115 ـ حق تأسيس احزاب و ديگر تشکيلهاي سياسي و فعاليت در آنها با رعايت حفظ استقلال کشور، وحدت ملي و مصالح نظام اسلامي.
116 ـ حق شرکت در انتخابات و انتخاب شدن در مجلس يا شوراهاي مختلف، مشارکت در برنامهريزيهاي دولتي و تصدي مديريتهاي عالي با رعايت موازين.
ب: حقوق و مسئوليتهاي زنان در سياست بينالمللي
117 ـ حق و مسئوليت آگاهي از رويدادها و مسائل سياسي جهان، بويژه جهان اسلام.
118 ـ حق توسعه ارتباط و تبادل اطلاعات سياسي سازنده بين بانوان ايران و جهان با رعايت مصالح ملي و ضوابط قانوني.
119 ـ حق و مسئوليت حضور فعال و موثر در مجامع اسلامي، منطقهاي و بينالمللي بويژه در زمينه مسائل مربوط به زنان با رعايت ضوابط قانوني.
120 ـ مسئوليت تلاش جهت تقويت همبستگي در ميان زنان مسلمان وحمايت از حقوق زنان و کودکان محروم ومستضعف جهان.
121 ـ حق برخورداري زنان پناهنده به جمهوري اسلامي ايران در تأمين امنيت، سلامت و امکان بازگشت آنها به وطن خود.
122 ـ حق برخورداري اتباع زن ايراني از حمايتهاي دولت در برابر اتباع ساير کشورها درحدود مقررات و معاهدات.
123 ـ حق بهرهمندي زنان ايراني از حمايتهاي قانوني درخصوص ازدواج و تشکيل خانواده با مردان غيرايراني با رعايت ضوابط.
ج: حقوق و مسئوليتهاي زنان در امور دفاعي ـ نظامي
124 ـ حق و مسئوليت زنان در دفاع مشروع از دين و کشور و نيز جان، مال و ناموس خود و ديگران.
125 ـ حق و مسئوليت زنان در مشارکت و تلاش براي تأمين و تحکيم صلح عادلانه جهاني.
126 ـ حق برخورداري زنان از حمايتهاي لازم به منظور حفظ تماميت جسماني و جلوگيري از هتک حيثيت و ناموس زنان در دوران جنگ، اسارت و اشغال نظامي.
127 ـ حق برخورداري از مصونيت خانه و خانواده از تهاجمات نظامي.
128 ـ حق برخورداري خانوادههاي شهدا، جانبازان، رزمندگان و آزادگان از حمايتهاي ويژه نظام اسلامي.
129 ـ حق و مسئوليت مادران در نگهداري، تربيت و اولويت در قيوميت فرزندان در صورت شهادت، اسارت و مفقودالاثر شدن همسر.
130 ـ حق بهرهمندي از آموزش و تصدي مشاغل انتظامي.
فصل پنجم: حقوق و مسئوليتهاي قضايي زنان
131 ـ حق برخورداري زنان از آموزشهاي حقوقي.
132 ـ حق برخورداري از تدابير قانوني و حمايت قضايي به منظور پيشگيري از جرم و ستم به زنان در خانواده و جامعه و رفع آن.
133 ـ حق برخورداري از محاکم خاص خانواده در جهت حفظ اسرار، ايجاد صلح و سازش در خانواده و تسهيل درحل و فصل اختلافات.
134 ـ حق دسترسي زنان به نيروي ا نتظامي و ضابطين دادگستري زن در صورت تعرض، بزهديدگي، اتهام و ارتکاب جرم.
135 ـ حق زنان در تصدي مشاغل حقوقي و قضايي مطابق قانون.
136 ـ حق اقامه دعوا و دفاع در نزد محاکم دادگستري و ساير مراجع قانوني.
137 ـ حق استفاده از وکيل و مشاور حقوقي در دادگاه و يا ساير مراجع قانوني.
138 ـ حق برخورداري از حمايتهاي همه جانبه دستگاه قضايي با عوامل زمينهساز جرائم عليه زنان و ارتکاب جرائم توسط زنان.
139 ـ حق مصونيت زنان متهم از هتک حرمت، اهانت و محروميتهاي فردي و اجتماعي فراتر از مجازات قانوني.
140 ـ حق زنان در معافيت از مجازات در صورت وجود عوامل رافع مسئوليت کيفري.
141 ـ حق اعاده حيثيت زنان در اثر تقصير، اشتباه قاضي در موضوع حکم يا در تطبيق حکم بر مورد خاص و جبران خسارت مادي و معنوي از آنها.
142 ـ حق برخورداري از تخفيف قانوني از نظر ميزان مجازات و يا معافيت از آن و يا نحوه اجرا، در صورت ندامت و اثبات توبه زنان بزهکار در زمان بارداري، شيردهي و بيماري.
143 ـ حق زنان در ملاقات والدين، فرزندان و همسر در دوران حبس طبق قوانين کشور.
144 ـ حق زنان در برخورداري از امکانات مناسب بهداشتي، فرهنگي، آموزشي و تربيتي در زندانها جهت اصلاح و بازگشت به زندگي سالم اجتماعي.
145 ـ حق دختران در برخورداري از کانونهاي اصلاح و تربيت با شرايط مناسب.
146 ـ حق زنان در رسيدگي به شکايات از آيينهاي دولتي، مأمورين قضايي و يا واحدهاي دولتي جهت احقاق حقوق خود.
147 ـ حق و مسئوليت شهادت در دادگاه مطابق با موازين شرعي و قانوني.
148 ـ حق برخورداري از حمايتهاي قضايي از سوي مدعيالعموم عليه ولي و سرپرست قانوني فاقد صلاحيت و ديگر متجاوزان به حقوق آنان.
---------------------------------------------------------------
1 ـ ان الحكم الاً لله، يوسف 40، انعام 57
2 ـ فطرت الله التي فطر الناس عليها، روم 30.
3 ـ و ما خلقت الجن و الانس الاً ليعبدون، ذاريات 56ـ الذي خلق الموت و الحيوة ليبلوكم ايكم احسن عملا، ملك2.
4 ـ الف) تكويني طبيعي: سخر لكم ما في السموات و الارض، جاثيه 13.
ب) تكويني معنوي: جعل لكم السمع و الابصار و الافئدة، نحل 78ـ و نفس و ماسوٌيها فالهمها فجورها و تقويها، شمس 7 و 8ـ علَم الانسان ما لم يعلم، علق 5.
5 ـ ان المسلمين و المسلمات و المؤمنين و المؤمنات و القانتين و القانتات و الصادقين و الصادقات و الصابرين و الصابرات و الخاشعين و الخاشعات و المتصدقين و المتصدقات و الصائمين و الصائمات و الحافظين فروجهم و الحافظات و الذاكرين الله كثيراً و الذاكرات اعدَالله لهم مغفرة و اجراً عظيما، احزاب 35ـ من عمل صالحاً من ذكرِ او انثي و هو مؤمن فلنحيينه حيوة طيبه، نحل 97.
6 ـ ضرب الله مثلاً للذين آمنوا امرأة فرعون... و مريم ابنت عمران، تحريم 11 و 12ـ ربّنا هب لنا من ازواجنا و ذرّياتنا قرة اعين واجعلنا للمتقين اماما، فرقان74.
7 ـ فمن يعمل مثقال ذرّة خيراً يره و من يعمل مثقال ذرّة شراً يره، زلزال 7 و 8.
8 ـ هل يستوي الذين يعلمون و الذين لا يعلمون، زمر 9.
9 ـ يا ايها الناس انا خلقناكم من ذكر و انثي و جعلناكم شعوباً و قبايل لتعارفوا ان اكرمكم عندالله اتقيكم، حجرات 13.
10 ـ فضل الله المجاهدين علي القاعدين اجراً عظيما، نساء 95.
11 ـ انَ الله يأمر بالعدل و الاحسان، نحل 90.
رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي ـ سيدمحمد خاتمي
|
روزنامه
روزنامه رسمى
